Yedekleme, felaket kurtarma planının parçasıdır. Tek başına bir yedekleme işi değil. “Hata durumunda veri kaybı ne kadar olabilir” ve “sistem kaç dakikada ayağa kalkmalı” soruları cevaplanmadan alınan yedekleme hizmeti, kriz anında hayal kırıklığı yaratır.
RTO ve RPO nasıl belirlenir?
RTO (Recovery Time Objective), bir kesintinin tolere edilebilir en uzun süresini ifade eder. RPO (Recovery Point Objective) ise bir kesintide tolere edilebilir veri kaybıdır. İkisi de iş süreçleriyle birlikte tanımlanmalıdır; teknik ekiplerin tek başına belirleyeceği hedefler gerçekçi olmaz.
- Finans ve bordro: RTO saatler, RPO dakikalar seviyesinde olmalıdır.
- CRM ve müşteri portali: RTO gün seviyesinde tolere edilebilir.
- Arşiv ve raporlama: RTO haftalar seviyesine iner.
3-2-1 kuralı ve modern yedekleme
3-2-1 kuralı hâlâ geçerlidir: üç kopya, iki farklı medya, bir kopya tesis dışında. Bugünün karşılığı, periyodik tam yedeklerin yanı sıra sürekli veri koruma (continuous data protection) ve anlık kopyalama yeteneğine sahip yedekleme sistemleridir. Değişiklik günlükleri, veri bozulması ve ransomware saldırılarında son çare olarak kullanılır.
Yedekleme stratejisini dört katmana kurmak
- Katman 1 – Görüntü (image): Tam sunucu yedeği. Felaketten sonra hızlı açılış sağlar.
- Katman 2 – Dosya: Kullanıcı verileri ve uygulama dosyaları. Dosya bazlı, sık çalışan yedek.
- Katman 3 – Artımsal: Değişen blokları saklayarak yedek süresini ve bant genişliği maliyetini düşürür.
- Katman 4 – Uygulama tutarlılığı: Veritabanı günlükleri, posta kutuları ve yapılandırma dosyaları.
Geri yükleme testi
En kritik adım, yedekten geri yükleme yapılmasıdır. Testler yılda en az iki kez, farklı senaryolarla yapılmalıdır: tek bir dosyanın geri alınması, tam bir sunucunun geri alınması ve felaket senaryosu simülasyonu. Her testin süresi kaydedilmeli, RTO hedefiyle karşılaştırılmalıdır.
Planı yazılı hale getirin
Plan, yalnızca sorumlu kişinin kafasında durmamalıdır. Gece yarısı yaşanan bir kesintide, kimin neyi yapacağı ve hangi sırayla ilerleyeceği bellidir. Felaket kurtarma planı, iletişim ağacı, karar yetkileri ve alternatif çalışma alanı (alternate work site) bilgileriyle birlikte yazılı olmalıdır.
Serventa 7/24 NOC ekibi, yedekleme ve felaket kurtarma planlarını kurumunuzla birlikte hazırlar, geri yükleme testlerini yapar ve test sonuçlarını raporlar. Böylece felaket anında sürpriz yaşanmaz.
